مقاله  تحقیق رفیق ملاویسه

شورائی کمونيسم

Richard Gombin گامبين ريچارد نوشته

: مترجم توضيح

ترجمه پيش رو، برگردان فصلی از نسخة انگيسی کتاب ريچارد گامبين (يا با تلفظ فرانسوی "ريکار گمْبَ") تحت عنوان "سنت

لندن, 1978 ) انتشار يافت. (نسخه الکترونيکی اش در : ) Methuen راديکال" است. ترجمه انگليسی کتاب توسط

يافت می شود). نويسنده اين اثر, کتاب های http://www.geocities.com/CapitolHill/Lobby/2379/gomb_rad.htm

ديگری نيز برشته تحرير درآورده که مجموعه ای کمياب در رابطه با تاريخچه اجتماعی- نظریِ بخش های مهم چپ در سطح جهانی

‘Le projet " پروژه انقلابی " ، ‘Les Socialistes et la guerre‘ " است. از جمله کتاب هايش می توان "سوسياليست ها و جنگ

که به انگليسی تحت عنوان "ريشه های چپ ) ‘Les Origines du gauchisme‘ " ريشه های چپ گرائی " rèvolutionnarie‘

نيز يافت می شود) http://www.geocities.com/CapitolHill/Lobby/2379/gomlef01.htm گرائی مدرن" ترجمه شده و در

نام برد.

خود کتاب "سنت راديکال" (همانگونه که از يکی دو صفحه آخر همين فصل نيز هويدا است) نقد نسبتاً خاص و ويژه ای به

مارکسيسم دارد. در عين حال اين فصل معرفی نامة تاريخی- تئوريک پايه ای، مفيد و فشرده ای از کمونيسم شورائی را (حداقل برای

خواننده فارسی زبان) ارائه می دهد.

آنرا منتشر ساخته در همين ترجمه آمده است. در موارد ضروری، يادداشت يا توضيح مترجم فارسی با ∗ بصورت زيرنويس آورده

شده.

www.kavoshgar.org شورائی - گامبين کمونيسم

مقدمه

اول شكفته گشت. در ميان اين اشكال نوين, می توان (به نقد) از اعتصابات غير قانونی

, اشغال کارخانه و شكل

گيری کميته های نمايندگان کارخانه نام برد.

کل مساله پديدة شوراها, در هاله ای از تعبيرهای اشتباه آميز و اسطوره ها پيچيده شده است که موجب احتياط می

گردد. به عنوان مثال, در حالی که ما عموماً ميل به پيوند دادن شورا با انقلاب روسيه داريم, مفهوم اصلی شورا --

که بر پايه نقدی راديکال از تئوري کلاسيک حزب و اتحاديه های کارگری قرار دارد-- در روسيه فرموله نشد

(چه در سال 1905 و يا 1917 ). همچنين, برای مدت زمانی طولانی شوراها به مثابه نهادی معرفی می شدند که از

1905 کاملاً صحيح می باشد, و بايد در - خودِ پرولتاريا می باشند. اين تعريف اما فقط در مورد انقلاب روسيه در 7

نيز در کارخانه ها نماينده ای نداشتند. از سوی ديگر شوراها در سال 1917 از طبيعت بسيار متفاوتی برخوردار بودند

1), و بيشتر شبيه به آن نوعی بودند که در اروپای مرکزی رواج داشت. در اينجا واقعيت از افسانه بسيار دور بود. )

زيرا تمام انواع شوراها, بر پاية ابتکار و پيشقدمی اين يا آن جنبش سوسياليستی با تفاوت های جزئی با يکديگر

.( شکل گرفته بودند, يا حداقل توسط آنها کنترل می شدند( 2

بدين ترتيب, نمی توان مدعی شد که شوراها عملکرد يا واقعيتی کاملاً خودمختار را منعکس می ساختند. به هرحال

در زمانی که --با استفاده از اصطلاحی لنينيستی-- آگاهی سوسيال دمکراتيک از تحت تأثير قرار دادن محيط های

طبقه کارگر دور بود, چنين امری غير قابل تصور می بود.

1914 با خود هم دگرگونی های توپيائی واقعيت را به همراه - اما, مانند تمام دوران های اصيل انقلابی, دورة 21

آورد و هم طرح خواسته های جامع تر رهائی را که می بايد در حوزة اتوپيائی باقی می ماندند( 3). در دنيای پديده

های مشخص, انسان فقط بايد به تحول عظيمی بيانديشد که در روش ها, باورهای عميقاً ريشه دار, عادت ها و سنت

هائی پديد آمد که در طی قرن 19 تغيير نکرده بودند. بايد توسعة فعاليت های نوين را نيز در نظر گيرد, مانند

دخالت فعال در زندگی اجتماعی و اقتصادی, شرکت فزايندة زنانِ همة طبقات در دنيای کار, اتکا به نفس سياسی و

حتی . در همه جای اين ترجمه به "اعتصابات غير قانونی" برگردانده شده, که البته در کشورهای مختلف معانی متفاوتی دارد

در کشورهای اروپائی. يعنی اينکه يک اعتصاب ممکن است در کشوری قانونی و در کشوری ديگر غير قانونی اعلام شود با اينکه در اين

کشورها "حق اعتصاب" برسميت شناخته شده است. اما اگر بخواهيم تعريف مشترکی از اين واژه در کشورهائی که حق اعتصاب برسميت شناخته

شده بدست دهيم, بايد گفت: اعتصاب کارگری, تنها بشرط اعلام, تائيد و رسميت يافتن اتحاديه سراسری کارگری (از جمله بعلت عدم دستيابی به

قرارداد سراسری با اتحاديه کارفرماها) قانونی است. در غير اين صورت, حتی اگر اتحاديه سراسری يک شاخه کارگری دست به اعتصاب بزند,

اين اعتصاب معمولاً غير قانونی اعلام می شود. در ضمن اين واژه بار خودانگيختگی را نيز با خود دارد.

www.kavoshgar.org شورائی - گامبين کمونيسم

خانوادگی شان, پايان دوران "استاندارد طلائی" و ثبات قيمت ها, تصديق حقوق ملی و فروريزی سيستم های

فئودالی (در شرق و مرکز اروپا). اينها تنها برخی از عواملی هستند که نشانگر بريدن کامل از گذشته می بودند.

روابط اجتماعی بطور گريزناپذيری دچار دگرگونی عميقی شده بود. يک نسل کامل چه در ارتش و در کارخانه

های مهمات سازی, و چه در بخش کشاورزی و بيمارستان ها بسيج شده بود. هنگامی که اين جنبش يک بار برای

هميشه از جا کنده شد, می بايد اثبات می کرد که به مراتب کمتر مطيع تر و بسيار سرکش تر از پيشينيان خويش

می باشد. بالاتر از همه اينکه به درون دنيای نگرانی ها و نااطمينانی اقتصادی که برای اعتراض بسيار مستعدتر

است, راه گشوده بود. روح ستيزه جوئی و حتی شورش, خودِ سازمان های کارگری را نيز مصون نمی داشت, زيرا

که طرز تلقی و رفتار خود آن سازمان ها در طی اين دوره, بشدت تضعيف کنندة توشة اطمينانی بود که در دوران

پيش از جنگ در ميان مبارزه جويان ايجاد کرده بودند.

ناسازه است اما, اتحاديه ها و احزاب کارگری بلافاصله پس از جنگ, هنگامی که اتوريته شان به آسانی زير سؤال

برده می شد, از نظر عددی و نيز ديسيپلينی رشد کردند. شتابی که رهبران کارگری و سوسياليست برای جمع شدن

به دور پرچم ملی شان داشتند, و همکاری بين اتحاديه های کارگری و مقامات نظامی جهت شکستن اعتصابات

غيرقانونی در طول جنگ, برای آگاهی طبقه کارگر ميزان زيادی بی اعتمادی فراهم ساخت. بدين ترتيب,

, در واقع يک رشتة کامل از آرزوهای اتوپيائی ای را که توسط انقياد

ديرپای ممکن شده بود برآورده کردند. بدين طريق, درحاليکه دستگاه ها و ايدئولوژی های نوع اقتداری از نظر

تعداد هواداران رشد می يافتند, بطور همزمان, اعتبار خود را از دست می دادند. اولين برگ اين لولای دولبه که نيم

قرن تسلط داشت, همراه بود با توپيا شدن (واقعيت يافتن- م) رهبری کارگری. امروز اما شاهد پديداری خواستة

1917 در حالت جنينی يافت می شدند (لبه دوم -م). - خودمختاری ای هستيم که به نقد در سال های 21

مثبتی می باشند که در اين دوگانگی شريک بودند. زيرا که بيشتر مواقع شوراهای کارگری تحت کنترل

سنديکاليست ها يا سوسياليست های مبارزه جو بودند. اما شوراهای کارگری بمثابة يک پروژه (خودانگيختگی و

شرايط غير قابل پيش بينی ظاهر شدنش شاهد اين مدعا است که) اتوپيای مشخصی است, که بی اعتنا به چگونگی

(وضعيت) نهادين گشتن شوراها است و آنرا انکار می کند. شوراهای کارگری در اين اشکال (نه فوراً قابل

تشخيص) مجازی وجود دارد, [يعنی] خواسته ای برای خودمختاری که خود را به محور توجه تحميل کرده است.

Action ∗ شامل هرکدام از (و همة) انواع مبارزات عملی workers action در اين ترجمه اين واژه به "کنش" برگردانده شده است. در انگليسی

کارگری از جمله پيکت گذاری, کندکاری, تظاهرات, اعتصاب و شورش و غيره می شود. اما چنين واژه ای در ادبيات چپ, بيشتر در موارد

حرکات کارگری مستقل از اتحاديه ها --بخصوص در متن حاضر-- استفاده می شود, از جمله اعتصابات غيرقانونی, تظاهرات ها, شورش های

خيابانی و غيره.

www.kavoshgar.org شورائی - گامبين کمونيسم

در درکش از جريانِ تکاملِ آينده نهفته است. عليرغم اينکه کار تئوريک آن فقط بر

پاية نمودها ايجاد گشته بود, اما قطعاً بر پاية توهم بنا نگشت. صحيح است, در شرايط مهييج انقلابی آن سال ها,

اجتناب از پيروزمندگرائی مشکل بود. برخی حتی تا آنجا پيش رفتند که هر شورای کارگری ای را شکلی از

مخالفت با رهبری کارگری جا افتاده می شناختند؛ بدين سان, به دگماتيسمی لغزيدند که بخش وسيعی از

ايدئولوژی شورائی را مارک دار کرده است. در نتيجه, پيش از بررسی تئوری شورائی ها و شرايط تولد آن در

جزئيات, نگريستن به زمينة واقعی ای که در آن اين اعتصابات, شوراها, سرکشی ها, و شورش ها رشد يافتند, خالی

از فايده نيست.

در اينجا به "شوراگراها" برگردانده شده است. منظور نويسنده اما از اين واژه, همانگونه که در اين نوشته پيدا است, کمونيست Councilists

های شورائی می باشد.

www.kavoshgar.org شورائی - گامبين کمونيسم

کارگران مبارزة نوين اشکال ظهور و اول جهانی جنگ

در اکثر کشورهای درگير در جنگ, موقعيت اگر نه انقلابی, پيشا-انقلابی بود. اما اگر روسيه را کنار نهيم, سه نوع

موقعيت اجتماعی را در می يابيم. در آلمان و اتريش, شوراهای کارگری تمام منطقه را در بر گرفته و خواهان

و مجارستان, آنها سياست رسمی و قدرت اجتماعی رسمی را در مجمع

عمومی بکار بستند؛ در حاليکه در انگلستان و ايتاليا, حتی اگر شوراها هيچ قدرت سياسی نداشتند, با اين حال, به

يک جنبش شورائی غير قابل چشم پوشی توسعه يافتند.

شوراهای کارگری در نوامبر 1918 در اتريش و بطور همزمان در آلمان خود را ظاهر ساختند. آنها بسرعت برای

سوسياليست شکل گرفته بودند و تعداد فراوانی مبارزِ سوسياليست در بالاترين ارگان های شوراها --کميته های

اجرائی-- نمايندگی داشتند. فراتر اينکه شوراهای اتريش هيچگاه در موقعيت بدست گيری قدرت نبودند, و همينجا

تفاوت اصلی آن با آلمان قرار دارد. انقلاب, اگر که انقلابی بود, در چارچوب دولت و پارلمانتاريسم بوقوع

.( پيوست( 4

از سوی ديگر, در آلمان شوراها سرشتی نهاد-قانونی داشتند. اولين مورد بروز اين ويژه گی, در تاريخ 10 نوامبر

1918 بود, هنگامی که شورای عالی کارگران و سربازان برلين ترکيب حکومت جديد را تائيد کرد, که پيامدش

انتقال قدرت اجرائی در 23 نوامبر به حکومت بود( 5). به همان گونه, يک ماه بعد کنگرة شوراهای پان-آلمان,

قدرت خود را بدست مجلس موسسان آينده سپرد که بعد به آن رای داد.

واقعيت اما پيچيده تر از آنچه که در اين اشکال قضائی نشان می دهند بود. بحران در نتيجة تعادل بين قدرت سياسی

و سرشت شوراهای کارگران در آلمان پديدار گشت. اين آخری با پيدايش جنبش اعتصابی و شورش در اتريش

که از سال 1917 به تمام کشور سرايت کرده بود, خود را ظاهر ساخت. اين اعتصابات, کارفرمايان را که نمی

خواستند عليرغم افزايش قيمت ها, حقوق ها را افزايش دهند, و نيز حکومت را که هيچ اقدامی برای پايان دادن به

جنگ نمی کرد, هدف می گرفتند. اين اعتصابات اما عليه سوسيال دمکراسی و اتحاديه های کارگری نيز بودند.

حزب سوسيال دمکراتيک آلمان) يک سياست همکاری با دولت ) SPD , بسيار پيشتر, يعنی در ماه آگوست 1914

بعنوان تضمينی برای حکومت نگريسته شود. حقيقت دارد, رهبران از سياست "جنگ تا به آخر" حمايت می

کردند. مانند اتحاديه های کارگری آنها مواضعی اتخاذ کردند تا در طول جنگ از هرگونه درگيری در مناطق

ارگان عالی شان) برای از بين بردن General- Kommission) صنعتی اجتناب شود. و اين که کميسيون عمومی

توقف کار با مقامات ارتشی و کارفرمايان به تلاش مشترکی دست می زد, منظره ای غير عادی نبود. در نتيجه,

کشوری (اکنون منطقه ای) در جنوب شرقی آلمان که پيش از جنگ جهانی اول هم مرز آلمان, مجارستان و چک بود. Bavaria

www.kavoshgar.org شورائی - گامبين کمونيسم

موج اعتصاباتی که آلمان را تحت تاثير قرار می داد, از ماه آوريل 1917 به بعد رنگی ضد اتحاديه ای به خود

گرفت. اعتصابات غير قانونی با فرکانس فزاينده ای تا پايان جنگ بوجود آمدند, اما فقط برای اين که از آن لحظه

.( به بعد با قدرت عظيم تری گسترش يابند( 6

اين کنش های "غير قانونی" ساختار های کهنة اتحاديه ای را از کارخانه روبيدند. بجای آنها, کارگران نمايندگانی

انتخاب کردند که جوابگوی پائين دستی ها بوده و با هيرارشی موجود خصومت می ورزيدند. نمايندگان در کميته

گرد هم می آمدند, و پيش درآمد مناسبی برای شوراها بودند که بر همان پايه اما برای (Betriebsräte) های کاری

مقاصد سياسی انتخاب می شدند( 7). در حاليکه می توان به وجود شوراها بسيار پيشتر يعنی در بهار 1917 اشاره