مقاله  تحقیق رفیق ملاویسه

دی ماه 1385

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 1

1 - مقدمه

مشاهدات عینی بحرانها و دگر گونی های اخیر که در ابعاد گوناگون در حوزه توسعه تجارت حادث

شده است ، جز از طریق توجه و عنای ت سازمانها و حوزه های تخصصی فعال در حوزه تجارت خارجی به

تدوین برنامه در حو ز ه تجارت خارج ی ، قابل حل و فصل نخواهد بود . اگر حوزه های تخصصی اقدامات

منظم و سازمان یافته ای را در جهت برنامه ریزی و مدیریت راهبردی بعمل نیاورد و در قالب برنامه های

راهبردی و استراتژیک ، دست به ایجاد هماهن گ ی و رعایت اولویت ها نز ن ند ، از وقوع ناهماهنگی ها و بی

برنامگی ها و بحرانها در سطح تجارت خارجی نمی توان جلوگیری کرد . از طرفی توسعه و پیشرفت چیزی

نیست که در خارج از حوزه برنامه ریزی بتواند محقق شود . در چنین شرایطی طرح برنامه ریزی و

مدیریت راهبردی با توجه به ابعاد وسیع و گسترده آن ، پاسخی است به چگونگی برن امه ریزی موث ر در

حوره توسعه تجارت خارج ی در بلند مدت و نحوه عملی نمودن آن در چارچوب استراتژیها و بر خلاف

روش های برنامه ریزی سنتی که تنها به عوامل داخل ی موضوع مورد مطالع ه می پردازند ، این نوع برنامه

ریزی نگاه به بیرون و عوامل محیطی نیز دارد و لازمه تدوین آ ن ، همفکری کلیه مخاطبین تأثیرگذ ار در

حوزه توسعه تجارت خارجی کشور می باشد .

در این راستا ، مجموعه ح ا ضر چارچوبی جهت تدوین برنام ه سازمانها و بخشهای تخصصی فعال

در حوزه توسعه تجارت می باشد که به منظور جل ب مشارکت و همکاری کلیه سازمانها و حوزه های

تخصصی فعال در امر تجارت خارجی، در طراحی و تدوین برنامه راهبردی تهیه شده است .

در واقع این مستند ، ابزاری است که در اختیار سازمانها و حوزه های تخصصی فعال در امر توسعه تجارت

خارجی قرار می گیرد تا بر اساس آ ن برنامه های تخصصی خود در ارتباط با ت وسعه تجارت خارج ی را در

قالب فرم های موجود در این مستند جه ت تلفیق و تدوین برنامه جامع توسعه تجار ت خارجی کشور منعکس

سازند تا انشااله از طریق برنامه ریزی موثر و همه جانبه بتوان موجبات توسعه و شکوفایی تجارت

خارجی کشور را فراهم ساخت .

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 2

2 - مراحل فرایند برنامه ریزی راهبردی

نظارت و بازخورد نظارت و بازخورد

شکل 1 - مراحل فرایند برنامه ریزی راهبردی

توافق اولیه

تعیین موضوعات استراتژیک

تدوین استراتژیها

ارزیابی ، گزینش و انتخاب استراتژی ها

برنامه ریزی عملیاتی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 3

3 - ماموریت

ماموریت ، تعیین کننده اهداف نه ا یی ، فلسفه وجود ی و ارزش های حاکم بر مجموعه بوده و نحوه

پاسخگویی ب ه نیاز مخاطبین را روشن می سازد . توافق بر سر ماموریت ، تمام فعالیتهای آن را همسو

ساخته ، انگیزه و توجه مخاطبین را افزایش می دهد . لذا ، بنا به تعریف ، ماموریت یا رسالت عبارت است از

فلسفه وجو دی یا نقشی که مجموعه مورد نظر در حوزه توسعه تجارت خارجی کشو ر بر عهده گرفته تا با

ایفای آن خدمات مورد نظر ر ا جهت اعتلای تجارت خارجی کشو ر ارائه دهد . با روشن شدن این بیانیه خط

حرکت مجموعه تعیین می گردد .

مجموعه سئوالات برای دستیابی به بیانیه ماموریت در حوزه توسعه تجارت خارجی:

-1 شما چه کسانی هستید ؟ ( مجموعه تحت مدیریت خود را توصیف کنید ؟ فرض شود که شنونده

هیچ گونه اطلاعاتی از آن ندارد )

-2 به طور کلی چه نیازهای اساسی در حوزه توسعه تجارت خارجی را پاسخ

می دهید ؟ چه مسائلی را می خواهید حل کنید ؟

-3 چه کارهایی را برای تشخیص و پاسخ به این نیازها انجام می دهید ؟

-4 مخاطبین کلیدی شما چه افراد ، گروهها و یا سازمان هایی هستند و چگونه به نیاز آنها پاسخ

می دهید ؟

-5 چه فلسفه و ارزش هایی بر مجموعه شما حاکم است ؟

-6 چه چیزی سازمان شما را متمایز و منحصر به فرد می سازد ؟

: نحوه تکمیل فرم شماره 1

این فرم جهت ج مع بندی و تدوین بیانیه ماموری ت سازمانها و بخش های تخصص ی در ارتباط با توسعه

تجارت خارجی طراحی شده است . بر اساس مجموعه سئوالاتی که در فوق ارائه شده است ، در سمت

راست بالای فر م ، فهرستی از کلمات و واژه های کلیدی که بایستی در بیانیه ماموریت مجموعه لحاظ

گردد ، ارائه شود . در ستون ارزش های اصلی ، کلیه ارزش هایی که مجموعه در حوزه توسعه تجارت

خارجی برای خود قائل است ، ارائه شود . در ستون مخاطبین کلیدی ، فهرستی از کلیه مخاطبین داخلی و

خارجی که مجموع ه در ارتباط با توسعه تجارت خارج ی با آنها سر و کار دارد ، ارائه گردد و در نهایت

در قسمت پایین سمت راس ت جمع بندی هایی از بیانیه ماموری ت مجموعه در حوزه توسعه تجارت

خارجی قید گردد .

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 4

فرم شماره 1 - تنظیم پیش نویس رسالت و ماموریت

کلمات کلیدی پرسشنامه تدوین ماموریت فهرست ارزشهای اصلی

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

– 9

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 5

-4 تحلیل محیط داخلی و خارجی و شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدها

مجموعه فعالیت های هر سازمانی در بستر دو محیط داخلی و خارجی آن انجام می شود . شناخت صحیح

عوامل تاثیر گذار بر این محیط مدیران را در یافتن راهبردهایی که مجموعه را متحول ساز د ، کمک خواهد

کرد .

معمولاً شرایط محیطی که بر مجموعه احاطه داشته و بر آن تاثیر می گذارد ، از نظر نحوه تاثیرگذاری به دو

دسته تقسیم می گردند :

دسته اول : آنهایی که به طور مستقیم و از درون سازمان تاثیر دارند .

دسته دوم : آنهایی که در سطح کلان و از بیرون سازمان اثر می گذارند .

بر همین اساس عوامل داخلی یا درونی ، عواملی هستند که در درون مجموعه وجود داشته و از نظر اداری و

رسمی تحت کنترل مجموعه می باشد . همچنین عوامل خارجی یا بیرونی نیز عواملی هستند که خارج از

کنترل مجموعه بوده ، ولیکن به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم بر عملکرد مجموعه تاثیر می گذارند .

شناسایی و تجزیه و تحلیل هر یک از عوامل داخلی و خارجی مجموعه در حوزه توسعه تجارت خارج ی

منجر به تهیه فهرست نقاط قوت و ضعف ( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل داخلی مجموعه ) و فرصت ها و

تهدیدها ( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل خارجی ) مجموعه مورد نظر در حوزه توسعه تجارت خارجی

خواهد شد .

با توجه به مواردی که در فوق بدان اشاره شد ، تعاریف ذیل را برای هر یک از نقاط قوت

و تهدیدها ( O = opportunity ) فرصت ها ، ( W = weakness ) ضعف ، ( S = strength )

می توان ارائه داد : ( T = threats )

موردی است درونی که مجموعه در صورت انجام یا داشتن آن از امتیاز مثبت قابل = (S) نقطه قوت

ملاحظه ای برخوردار خواهد شد .

موردی است درونی که مجموعه در صورت انجام یا داشتن آن از امتیاز منفی برخوردار = (W) نقطه ضعف

خواهد شد .

عاملی است بیرونی که استفاده از آن مجموعه را در جهت مثبت رشد خواهد داد و استفاده از = (O) فرصت

آن مزایای قابل ملاحظه ای برای مجموعه خواهد داشت .

بر عکس فرصت ، عاملی است که مانع حرکت ، رشد و بالندگی مجموعه می گردد . = (T) تهدید

به منظور تدوین نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدهای سازما ن در ارتباط با توسعه تجارت خارج ی ،

بایستی ابتدا یک گروه بندی منطقی از عوامل داخلی و خارج ی تاثیر گذار بر توسعه تجارت خارجی در

مجموعه مورد نظ ر صورت گیرد تا بر اساس آن ، متنا س ب با عوامل داخلی ، فهرست نقاط قوت و ضعف و

متناسب با ع وامل خارجی نیز فهرست فرصت ها و تهدیدهای پیش روی مجموعه در حوزه توسعه تجارت

خارجی تدوین گردد . به عنوان نمونه ، یک گروه بندی از عوامل داخلی و خارجی در قالب شکل ( 2 ) ارائه

شده است .

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 6

: راهنمای تکمیل فرم های شماره 2 و 3

این دو فرم جهت تدوین فهرست نقاط قوت و ضعف (در حوزه عوامل داخل ی ) و فهرست فرصت ها و تهدید

های (در حوزه عوامل خارج ی ) تاثیر گذار بر مجمو ع مورد نظر در ارتباط با تو س عه تجارت خارج ی طراحی

شده اند . بر این اساس در فرم شمار 2 ، فهرست کلیه نقاط قوت و ضعف مجموعه به تفکیک عنوان عامل

داخلی و در فرم شماره 2 نیز فهرست کلیه فرصت ها و تهدیدهای مجموعه به تفکیک عنوان عامل خارجی

ارائه گردد . شایا ذکر است لازمه تکمیل این دو فرم ، تف ک یک عوامل داخلی و خارجی تاثیر گذار بر سازمان

در ارتباط با توسعه تجارت خارجی بر اساس شکل شماره ( 2 ) می باشد .

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 7

شکل 2 - نمونه گروه بندی عوامل داخلی یا خارجی در حوزه توسعه تجارت خارجی

عنوان مجموعه / حوزه مورد بررسی

عوامل خارجی عوامل داخلی

سایر

سایر

سایر

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 8

کلیدی مرتبط با توسعه تجارت خارجی ( W ) و ضعف ( S ) فرم شماره 2 - فهرست نقاط قوت

ردیف عنوان موضوع قوت / ضعف عنوان عامل داخلی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 9

کلیدی مرتبط با توسعه تجارت خارجی ( T ) و تهدیدهای ( O ) فرم شماره 3 - فهرست فرصت ها

ردیف عنوان موضوع فرصت / تهدید عنوان عامل خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 10

5 - اهداف بنیادین در حوزه توسعه تجارت خارجی

پس از تعیین رسالت و ماموریت ، می توان اهداف را تعیین کرد . سلسله مراتب اهداف به گونه ای

است که از رسالت می توان به اهداف کیفی و از اهداف کیفی به اهداف کمی برای یک دوره برنامه ریزی

رسید . لذا کسب ن ظ ر مدیران ارشد هر مجموعه ای در خصوص اهداف بنیادین ، ضمن ترسیم دورنمای

مجموعه ، ساز و کار لازم برای تحقق اهداف را نیز مشخص می سازد . آنچه که در این بخش مد نظر

است، اهداف بنیادین سازمان مورد نظر در حوزه توسعه تجارت خارجی می باشد.

مجموعه سئوالات تدوین اهداف بنیادین و کیفی در حوزه توسعه تجارت خارجی :

-1 مجموعه شما رضایت کدام واحد ( درونی ) یا سازمان بیرونی را باید فراهم کند ؟

-2 چه نوع خدماتی ( با چه کیفیت و کمیتی ) به مخاطبان خود ارائه می نمائید ؟ ( به تفکیک واحد

سازمانی )

-3 انتظار مخاطبان شما چیست ؟

-4 اهم مقاصد میان مدت شما برای دو سال آینده د رحوزه توسعه تجارت خارجی چیست ؟

-5 جهت حرکت شما در توسعه تجارت خارجی به چه سمت و سویی است ؟

راهنمای تکمیل فرم شماره 4

این فرم جهت تدوین اهداف بنیادین و کیفی مجموع ه در ارتباط با توسعه تجارت خارج ی طراحی شده

است . بر این اساس با توجه به سئوالاتی که در فوق ب ه آنها اشاره شده است و همچنین در راستای

تحقق بیانیه ماموریت مجموع ه در حوزه توسعه تجارت خارج ی ، فهرستی از اهداف بنیادین مجموعه

در قالب فرم شماره 4 ارائه گردد . جهت ایجاد ارتباط منطق ی بین بیانیه ماموریت و اهداف بنیادین

مجموعه در حوزه توسعه تجارت خارج ی ، فهرست اهداف بنیادین در قالب شکل شمار ه ( 3 ) نیز ارائه

گردد .

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 11

فرم شمار 4 - فهرست اهداف کلان ( کیفی ) در ارتباط با توسعه تجارت خارجی

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 12

شکل 3 - چارچوب تدوین اهداف بنیادین مجموعه بر اساس بیانیه ماموریت در حوزه توسعه تجارت خارجی

n هدف 1 هدف 2 هدف

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 13

6 - اهداف عملیاتی ( کمی )

اهداف عملیاتی یا کمی ، آن دسته از اهدافی است که پس از اهدا ف بنیادین و کیفی به کمیت و زمان

دستیابی به آنها ختم می گردند . به عبارت دیگر ، توسط اهداف کیفی می توان جهت حرکت و به کمک اهداف

کمی مقدار حرکت را مشخص نمود . بدیهی است سئوالات ارائه شده ، کل فرآیند هدف گذاری را در بر

می گیرد . لذا بر حسب لزوم و در صورت امکان می توان از کل یا تعدادی از سئوالات بهره جست .

مجموعه سئوالات تدوین اهداف کمی در حوزه توسعه تجارت خارجی :

-1 مجموعه به چه اهدافی باید دست یابد ؟ مناسبترین مقصد برای مجموعه کجاست ؟

-2 زمان دستیابی به اهداف کیفی چه مدت است ؟

-3 مقدار دستیابی به اهداف کیفی چقدر است ؟

-4 مقدار و کمیت اقدامات فوق الذکر چقدر باید باشد ؟

: راهنمای تکمیل فرم شماره 5

این فرم جهت تدوین اهداف کم ی مرتبط با توسعه تجارت خارج ی بر اسا س اهداف بنیادین و کیفی مجموعه

طراحی شده است . بر این اساس متناسب با هر یک از اهداف کیفی و بنیادین مجموعه ، فهرست اهداف کمی و

شاخص هایی که بتوان بر اساس آنها اهداف بنیادین را کمی کرد و مورد محاسبه و آنالیز قرار داد ، در این

فرم بایستی ارائه گردد . در واقع به ازای هر یک از اهداف کمی و شاخص ها به همراه فرمول و نحوه

محاسبه شاخص اندازه گیری و مقدار فعلی شاخص به همراه م قدار و همچنین زمان دستیابی به هدف و

واحد متولی تحقق آن در مجموعه نیز مورد توجه قرار می گیرد.

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 14

فرم شماره 5 - تدوین اهداف کمی مرتبط با توسعه تجارت خارجی

عنوان هدف کیفی : کد هدف :

عنوان شاخص اندازه گیری

( هدف کمی )

نحوه محاسبه شاخص مقدار شاخص مقدار هدف زمان هدف واحد متولی

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 15

7 - راهبردها (استراتژی ها)

راهبرد، عبارت است از قالبی از اهداف ، سیاستها ، برنامه ها ، فعالیت ها ، تصمیمات یا

تخصیص های منابع که مشخص می کند برای دستیابی به رسالت و اهدا ف د رحوزه توسعه تجارت

خارجی، چه کاری باید انجام داد و چرا آن کار را باید انجام داد . به عبارت دیگر ، استراتژی نحوه محقق

سازی اهداف بنیادین مجموعه در توسعه تجارت خارج ی را با توجه به بیانیه ماموریت و قابلیت ها

وتوانایی های مجموعه ، مشخص می کند .

مجموعه سئوالات تدوین راهبردهای توسعه تجارت خارجی :

-1 متغیرهای خارجی اثرگذار بر عملکرد مجموعه شما در حوزه توسعه تجارت خارجی چیست ؟ برای

مقابله با تهدیدها و استفاده از فرصتها چه کار می توان کرد ؟

-2 متغیرهای داخلی اثرگذار بر عملکرد مجموعه شما در حوزه توسعه تجارت خارجی چیست ؟ برای

مقابله با نقاط ضعف و استفاده از قوت ها چه کار می توان کرد ؟

-3 چه راه هایی برای دستیابی به اهدافی که در فوق بدان ها اشاره گردید ، وجود دارد ؟

-4 چه سیاست و خط مشی را شما برای غلبه بر موانع و دستیابی به اهداف توصیه می کنید ؟

-5 توصیه های خود را جهت بهبود عملکرد مجموعه در حوزه توسعه تجارت خارجی بیان فرمائید ؟ با

تمرکز بر :

- حذف ، ایجاد یا واگذاری فرایندهای کاری

- طبقه بندی و سطوح سازمانی ( سلسله مراتب سازمانی )

- تغییر و تعدیل تخصص ها

- نحوه ارتباطات ( داخلی و خارجی )

- تمرکز یا عدم تمرکز فعالیت ها

- حیطه اختیارات و مسئولیت ها

- مدیریت ( سازماندهی ، رهبری ، سرپرستی ، کنترل ، نظارت ، برنامه ریزی و تصمیم

گیری )

- طرح کار ( طرح فرایندهای کاری جدید )

- نظام های سازمانی ( سیستم ها و روشها )

- نحوه بازاریابی و رقابت

- روندهای تکنولوژیک و بکارگیری فناوری های نوین

- تحقیق و توسعه

- و ....

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 16

-

- و ...

: راهنمای تکمیل فرم شماره 6

بدنبال تدوین اهداف بنیادین مجموعه ، بایستی فهرستی از استراتژی ها جهت تحقق اهداف بنیادین در

قالب فرم شماره 6 ارائه گردد . در این فرم بایستی متناسب با هر یک از اهداف بنیادین مجموعه ،

فهرستی از استراتژی ها و راهبردهای کلیدی جهت تحقق اهدا ف در حوزه توسعه تجارت خارج ی ارائه

گردد .

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 17

فرم شماره 6 - فهرست استراتژیهای کلیدی جهت محقق سازی اهداف توسعه تجارت خارجی

عنوان هدف کیفی / بنیادین : کد هدف :

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 18

8 - طرح ها و برنامه های عملیاتی

منظور از برنامه های عملیاتی ، ترجمان استراتژی به یک طرح عملی و اجرایی است که به صورت یک سند

رسمی قادر باشد مقصد ، محتوی ، زمانبندی ، مسئولیت ها ، منابع و ارتباطا ت توسعه تجارت خارجی را بر

اساس برنامه ها ، بودجه ها و دستورالعمل های مربوطه به اجرا گذارد .

در و اقع هدف از این بخش ، زمینه سازی برای بیان هر یک از خطوط استراتژیک و اجرای آنها است به

نحوی که قادر باشد بر اساس اهداف تعیین شد ه در حوزه توسعه تجارت خارج ی ، زمینه ها و امکانات مورد

نیاز برای اجرای موثر استراتژی های مرتبط با توسعه تجارت خارجی را فراهم سازد .

مجموعه سئوالات تدوین طرح ها و برنامه های عملیاتی مرتبط با توسعه تجارت خارجی :

1. نیازهای اجرایی شما برای تحقق اهداف و برنامه های راهبردی توسعه تجارت خارجی چیست ؟

2. چه اقدامات اجرایی ، طرح ها و پروژه های کوتاه مدتی جهت محقق سازی اهداف و برنامه های

توسعه تجارت خارجی می توان مطرح ساخت ؟

: راهنمای تکمیل فرم شماره 7

این فرم جهت تدوین فهرست طرح ها ، پروژه ها و برنامه های عملیاتی جهت تحقق استرا ت ژی ه ا ی

مرتبط با توسعه تجارت خارج ی طراحی شده است . در این فرم بایستی متناسب با هریک از استراتژی

هایی که در مرحله قبلی تدوین شده اند ، به تفکیک هر یک از استراتژی ها ، فهرستی از طرح ها و برنامه

های عملیاتی که منجر به تحقق استراتژی ها و به دنبال آن تحقق اهداف بنیادین و بیانیه ماموریت

مجموعه در حوزه توسعه تجارت خارجی می شود ، ارائه گردد .

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 19

فرم شماره 7 - فهرست طرح ها و برنامه های عملیاتی جهت تحقق استراتژی های مرتبط با تجارت خارجی

عنوان استراتژی : کد استراتژی :

ردیف فهرست طرح ها و برنامه های عملیاتی پیشنهادی مرتبط با هر استراتژی کد برنامه

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

سازمان توسعه تجارت ایران – دفتر برنامه ریزی تجاری 20

-9 کنترل و ارزیابی

پس از تدوین استراتژی ها و متعاقب آن برنامه ریزی عملیاتی ، بایستی نسبت به نظارت بر

پیاده سازی و اجرای برنامه ها نیز اقدام نمود . در همین راستا ، توجه به فراگرد مدیریت استراتژیک به

جهت نقشی که در اجرای برنامه های راهبردی دارد ، حائز اهمیت است . لذا برقراری شرایطی که بتوان

به کمک آن به کنترل ، ارزیابی و بازنگری فراگرد برنامه ریزی راهبردی پرداخت ، حائز اهمیت است .

شایان ذکر است جهت اجرای موفقیت آمیز برنامه ها ، باید از پشتیبانی رهبران و مخاطبین ، تصمیم

گیرندگان مهم و قدرتمند ، مدیران ارشد و میانی سازمان بهره جست . برنامه ریزی راهبردی می تواند

سازمان را در تحقق رسالت و اهداف خو د در حوزه توسعه تجارت خارج ی کمک کند ، لیکن این برنامه

زمانی اجرا خواهد شد که کلیه مخاطبین کلیدی سازمان اعتقاد راسخ به برنامه داشته باشند و در

اجرای آن نیز بصورت فعال مشارکت جویند .

شایان ذکر است سلسله مراتب تدوین برنامه های راهبردی به این نحو است که ابتد ا بیانیه ماموریت

مجموعه در ارتباط با توسعه تجارت خارج ی تدوین می گردد و سپس اهداف کیفی و بنیادی ن مجموعه

مورد نظر در حوزه توسعه تجارت خارج ی بر اساس ماموریت ارائه می گردد . در ادامه به ازای هر یک

از اهداف بنیادین ، استراتژی های لازم جهت تحقق هر هدف تبیین شد ه و در پایان جهت تحقق

استراتژی ها ، فهرستی از برنامه ها ، طرح ها و پروژه های کلیدی به تفکیک هر یک از استراتژیها ارائه

می گردد . در این راستا لازم است هر یک از سازمانها و حوزه های تخصص ی فعال در امر توسعه

تجارت خارجی کشور ، فهرستی از ماموریت ، اهداف ، استراتژی ها و برنامه های خو د در حوزه توسعه

تجارت خارجی را در قالب نمودار سلسله مراتبی (شکل شماره 3 ) ارایه نمایند .

چارچوب تدوین برنامه راهبردی توسعه تجارت خارجی

٢١

سطح بیانیه ماموریت

سطح طرحها و برنامه های عملیاتی سطح استراتژی ها سطح اهداف بنیادین

n هدف 1 هدف 2 هدف 3 هدف

n استراتژی 1 استراتژی n استراتژی 1 استراتژی n استراتژی 1 استراتژی n استراتژی 1 استراتژی

... ... ... ...

... ... ... ...

شکل شماره 3 - چارچوب ارتباطی بین بیانیه ماموریت ، اهداف بنیادین و استراتژی های مرتبط با توسعه تجارت خارجی